Spákonufell er afar svipmikið og fagurt fjall tillsýndar. Það er bæjarfjall Skagstrendinga og setur mark sitt á umhverfi bæjarins. Til útivistar er það frábært. Helstu gönguleiðirnar eru tvær, önnur létt og auðveld fyrir alla, hin er aðeins erfiðari.

Norðurleiðin er flestum auðveld. Gönguleiðin hefst hjá golfvelli Skagstrendinga. Leiðin er stikuð en sauðfé og hross hafa átt það til að fella stikurnar þannig að ekki er alltaf að treysta á þær.

1. GönguleiðFram og til baka eða hringleið
   

2. VegalengdUm 3,3 km aðra leiðina
   

3. GöngutímiAlls 3 til 5 klst.
   

4. LandslagBratt en auðvelt uppgöngu
   

5. Hækkun570 m
   

6. Mesta hæð 646 m
   

7. GráðunB, frekar létt þó löng sé
   

Norðurleiðinni á Spákonufell má skipta í fjóra hluta.

Frá bílastæði og upp að Álfasteini. Gangan hefst skammt frá húsunum á golfvelli Skagstrendinga austan vegar. Gengið er í gegnum hlið og stikunum fylgt yfir holtið. Farið er framhjá vatnsgeymi golfvallarins og þá meðfram lágum, grasivöxnum hlíðum. Þar eykst brattinn og gróðurinn minnkar. Stefnt er að stökum steini sem oft er nefndur Álfasteinn.

Frá Álfasteini er gengið skáhallt upp brattann fyrir ofan steininn. Þar uppi minnkar brattinn og verður jafnari allt upp að Leyningsdali. Frekar lítill gróður er á þessari leið. Raunar er þessi hluti gönguleiðarinnar að margra mati sá strembnasti á allri leiðinni.

Leyningsdalur er ekki brattur og því auðveldari yfirferðar. Á hægri hönd er nú hnúkurinn Molduxi. Stefnt er þvert yfir dalinn á öxlina austan við Borgina. Á miðri leið eru stór björg sem hrunið hafa úr hömrunum. Þar má ef til vill má finna Gráunustein en þjóðsagan segir að Þórdís spákona hafi varpað honum niður af fjallinu og á kindina Gránu sem fór svo óskaplega í taugarnar á henni.

Á Borgarhausinn er nokkuð bratt, sérstaklega upp úr Leyningsdal. Hlíðin er þó vel gróin og fast er undir fæti alveg upp í skarðið. Á vorin og snemma sumars er snjóskafl í gildragi í hlíðinni og stundum þarf að ganga yfir hann sem oft getur verið erfitt ef snjórinn er harður. Öxlin austan við Borgina er nokkuð mjó og þaðan sér niður í Hrafndal. Þaðan er stuttur gangur upp á toppinn.

Stytta má norðurleiðina með því að aka inn að bænum Brandaskarði. Áður en að honum er komið er ekið að skemmu. Beygt er upp fyrir hana og skammt þar fyrir ofan er hlið. Frá því er ekið eftir moldarslóða upp hlíðina að tröppum yfir girðingu. Þar tekur gangan við og er skammur spölur upp að Álfasteini.

Suðurleiðin er mjög falleg og fjölbreytileg.

1. GönguleiðFram og til baka eða hringleið
   

2. VegalengdUm 1,7 km upp
   

3. Göngutími2 klst upp
   

4. LandslagBrattar hlíðar, klettar efst
   

5. Hækkun526 m
   

6. Mesta hæð 646 m
   

7. GráðunC, vegna brattans og klettabeltisins
   
   

Gangan hefst við gamla skíðaskálann við mynni Hrafndals. Hann stendur fyrir neðan breiðan hrygg sem nær allt upp að hamrabeltinu, Borginni. Hryggurinn er víða nokkuð brattur en gangan er afar skemmtileg og fjölbreytileg og útsýnið alls staðar afar fallegt. Best er að halda sig á miðjum hryggnum. Neðri hluti leiðarinnar getur verið mjög blautur og forugur á vorin og er þá best að ganga upp snjóskafla sem þar kunna að vera eða halda sig þar sem berg er undir.

Ofarlega eru tveir tindar, Litli- og Stóri-Speni Betra er að ganga innan við þann Stóra. Gengið frá beint upp í klettabeltið því klettarnir eru ekki eins brattir og þeir virðast vera við fyrstu sýn. Ekki er ósvipað að fara þarna upp eins og klettabeltið í Þverfellshorni á Esju sem margir hafa farið. Grjótið er þó lausara í sér og þar af leiðandi vissara að fara varlega.

Aðrar gönguleiðir á Spákonufell

Nefna má þrjár aðrar gönguleiðir á Spákonufell. Þær eru lítið farnar en eru engu að síður vel færar og gefa möguleika á að skoða fleiri hliðar fjallsins og njóta þess.

Grenjadalsleiðin  er eiginlega útúrdúr frá norðurleiðinni sem fyrst var nefnd. Frá svokölluðum Álfasteini er gengi áfram suður með vesturhlíð fjallsins. Gæta verður þess að smá hækka sig þar til komið er upp í lítið dalverpi fyrir neðan Molduxa sem kallast Grenjadalur. Leiðin er ekki merkt en stefnt innan við Grenjadalsbungu. Frá dalnum er svo gengið bratt upp í skarðið milli Molduxa og Borgarinnar. Úr skarðinu er greinileg gönguleið upp á Borgina, en brött og vel fær. 

Stórhólaleiðin  liggur upp fornt berghlaup, hóla, sem eru greinilegir undir Stóra-Spena. Bílnum er lagt niðri við þjóðveg og gengið beint upp mýrarnar að hólunum. Þaðan er nokkuð bratt upp en engu að síður auðveld ganga. Komið er inn á suðurleiðina sem nefnd var hér á undan en hún liggur upp frá gamla skíðaskálanum við mynni Hrafndals. Einnig má aka upp að skógræktar girðingu og ganga þaðan að Stórhólum.

Austurleiðin liggur upp Náttmálafjall eða Hrútafjall en þessi tvö nöfn eiga við fjallið austan við Spákonufell. Sjaldnast er gengið á Spákonufell úr austri. Leiðin er löng en þó vel fær og afar skemmtileg. Algengara er að fólk gangi af Borgarhausnum um Gönguskarð, út á Náttmálafjall og þaðan austur af, niður í Hrafndal. Innst inni í dalnum er vegslóði og svo tekur við akfær vegur aðeins neðar. Þessi gönguleið er sérstaklega góð fyrir þá sem hafa gengið upp suðurleiðina og vilja ef til vill ekki fara niður hana aftur heldur lengja leiðina svolítið. Í lokin er svo komið að gamla skíðaskálanum.

Uppi á Spákonufelli

Velja má margar leiðir upp á Spákonufell en eftir er að segja frá því stórkostlegasta sem fjallið býður upp á en það er sjálfur Borgarhausinn, efsti hlutinn. Uppi er gríðarstór mosavaxin slétta, um það bil fjórir hektarar að stærð. Og útsýnið, maður lifandi, það er afar tilkomumikið.

Mælt er með því að ganga með brúninni allan hringinn og njóta útsýnisins. Í heild er hringurinn aðeins um 900 m langur. Sjá má inn til dala í Húnaþingi, út yfir Skaga, yfir bláan Húnaflóa, til Strandafjalla og Drangajökuls, jafnvel allt til Drangaskarða og Hornbjargs. Austan megin sér til Skagafjarðar, Málmey sést vel og austur á Tröllaskaga, hægt að greina Siglufjarðaskarð. Sunnan við Spákonufell er Árbakkafjall. Hæst á því er Illviðrishnjúkur. Fyrir norðan er Brandaskarð og handan við það er Katlafjall.

Norðanmegin á Borgarhausnum er stór varða. Þar má fá gott skjól og alveg tilvalið að taka upp nestið því enn er margt hægt að gera. Svo er ekki úr vegi að rita nafn sitt í gestabókina sem geymd er í vörðunni.

Spákonan

Fjallið er kennt við Þórdísi spákonu sem var landnámsmaður og byggði bæ sinn undir því. Sagnir um hana eru misvísandi. Í Kormákssögu segir: „Kona hét Þórdís og illa lynd. Hún bjó að Spákonufelli á Skagaströnd.“ Hins vegar segir í Vatnsdælasögu að hún hafi verið „mikils verð og vel kunnandi“.

Líkt og Egill Skallagrímsson, sem faldi fjársjóð sinn þegar hann varð gamall, fór Þórdís með auðæfi sín í veglegri kistu upp í Spákonufellsborg og setti hana þar á klettasyllu. Jafnframt lagði hún svo á að engin kona skyldi eignast fjársjóðinn nema sú sem ekki væri skírð í nafni heilagrar þrenningar eða nokkur góður guðstitill kenndur. Slíkri konu myndi auðnast að sjá kistuna þar sem aðrir sæju bergið eitt. Kæmu þá hrafnar tveir með lykilinn að kistunni.

Eftir því sem best er vitað er kistan þarna enn. Þó skal ekki fortekið fyrir það að einhver kona hafi sótt auðæfin án þess að neinn hafi tekið eftir því enda getur enginn séð kistuna sem ekki uppfyllir skilyrðin.

Gestabókin

Í gestabókinni í vörðunni má finna margvíslegan fróðleik og skemmtun eins og algengt er. Þar er m.a. þessi vísa, sem ein af sex erinda ljóði, orti það fyrir hönd Spákonufellsborgar KH:

Margan heillar hátign mín,

hún er á traustum grunni.

Fáir ná að njóta sín

niðri á jafnsléttunni.

Mörgum þykir oft fagurt að horfa til fjallsins frá Skagaströnd og einn þeirra orti:

Keyri ég á gömlum götum,

gleði mín er makalaus.

Spókar sig í sparifötum

Spákonfellsborgarhaus.