Scheepswerf Wolthuis is waarschijnlijk de oudste nog bestaande veenkoloniale werf.

In de loop van de geschiedenis is de werf diverse malen van eigenaar veranderd en kwam in de jaren twintig van de vorige eeuw in handen van de familie Wolthuis.

Scheepsbouw in de veenkoloniën ontstond omdat het gewonnen turf via kanalen werd afgevoerd. Turf was de brandstof dat vanaf de zeventiende eeuw in de Noordelijke Nederlanden werd gewonnen. Deze brandstof werd eind negentiende eeuw vervangen door kolen om vervolgens te worden vervangen door aardgas.

Tal van scheepswerfjes ontstonden die voor het transport van turf houten schuitjes maakten.

De kanalen werden breder en er er werden vervolgens ook grotere schepen gemaakt voor de binnenvaart en uiteindelijk ook voor de zeevaart.

De grotere scheepswerven die overbleven verplaatsten zich o.a. naar het nieuwe Winschoterdiep. Het oude Winschoterdiep werd in de jaren zeventig van de vorige eeuw gedempt.

De Werf Wolthuis was naast een ‘scheepsbouw-werf’ een ‘onderhoudswerf’. Binnenvaartschepen werden op de kant getrokken en daar gerepareerd.


In 1978  verloor Wolthuis door demping van het laatste restant van het Oude Winschoterdiep verbinding met open water. Dit betekende in feite het einde van werf. Achteraf gezien werd de eigenaar van de werf met veel te weinig financiële middelen gecompenseerd. De (tot voor kort) eigenaar van de werf, Roel Wolthuis, probeerde tegen wil en dank het hoofd ‘boven water’ te houden door allerlei klussen aan te pakken.

Rond 1985 zijn er initiatieven geweest van -ik meen- het Veenkoloniaal Museum in Veendam om er een museumwerf van te maken. Helaas strandde dit. Waarschijnlijk door het toen slechte economische klimaat.

foto van Werf Wolthuis uit begin  jaren 70 van vorige eeuw

(fotograaf onbekend)

In 1999 leerde ik Roel Wolthuis kennen. Ik had opdracht gekregen om voor een boekomslag een geklonken scheepshuid te fotograferen. Het ging om een boek dat moest verschijnen ter gelegenheid van de manifestatie ‘HS-Maritiem’. Eigenlijk was het de bedoeling een detail van een oud bestaand schip te fotograferen. Fred Dionet, grafisch ontwerper, begeleidde mij.

Toen we niets geschiktst konden vinden zei Fred dat hij een kennis had die nog kon klinken.

Hoewel ik vanaf mijn jeugd de werf van de buitenkant wel kende -ik vond het persoonlijk een beetje eruit zien als een zootje- wist ik totaal niet wat mij te wachten stond.

Roel klonk speciaal een plaat voor ons. De foto ervan siert nu het boek ‘NIEUW VAN DE BIJL’.

Van binnen ziet de werf eruit alsof de tijd er bijna 100 jaar stil heeft gestaan.

Het meest onder de indruk was ik van een machine waarmee handmatig middels een met kogel-gewicht uitgeruste slingerarm gaten worden geponst in een staalplaat.



Deze ‘Slingerpons’ is eind negentiende eeuw (!) gemaakt door de firma Oling in Veendam. Roel stond er al achter te werken toen hij veertien jaar oud was.


Toen Roel mij vertelde in welke situatie hij zich op dat moment (1999) bevond werd ik erg boos. Ik kon niet begrijpen waarom de gemeente Hoogezand-Sappemeer  zich zo weinig inspande voor het behoud van de werf. Het ontstaan van deze gemeente is te danken aan de turfwinning. ...En het enige bedrijf wat nog aan die tijd herinnert is de werf Wolthuis.


Na het maken van die ‘omslagplaat’ vroeg ik Roel of ik een fotoserie van zijn bedrijf mocht maken.

Uiteindelijk is daar fotowerk uit voort gekomen waar zowel de werf als ik veel baat bij gehad hebben. Een deel van deze fotoserie zal ik binnenkort op deze website publiceren.


Gelukkig ziet de toekomst voor de werf er nu gunstiger uit. Roel Wolthuis is inmiddels geen eigenaar van de werf meer. Er zijn nu gedreven mensen bij betrokken die middels een stichting zich veelal op vrijwillige basis inspannen voor de toekomst van de werf. Ook de plaatselijke politiek lijkt zich positief op te stellen.


In september en oktober van 2002 ben ik aanwezig geweest op open dagen van de werf. Ingelijst hing daar toen mijn ‘Wolthuis-fotowerk’ . Met een amateurcameraatje heb ik toen wat kiekjes gemaakt van de situatie aldaar.


Roel maakt veel indruk met zijn verschijning en de wijze waarop hij vertelt. Zelfs kleine kinderen luisteren ademloos naar zijn verhalen waarin hij het verleden weer laat leven.

 

foto: Jur Kuipers

foto: Jur Kuipers

Voor informatie over de Historische Scheepswerf Wolthuis neem contact op met Stichting Historische Scheepswerf.


Op mijn .Mac-gallery heb ik plaatjes staan die ik in 2002 bij Wolthuis heb gemaakt.


Op de wal lag de duwboot Zeldzaamheid dat door Roel werd gerestoureerd. Dit deed hij o.a. samen met Eddie Douma (eigenaar van de

foto: Jur Kuipers

Zeldzaamheid) en zijn vriendin Marja Goud. Beiden zijn vrijwilliger bij de stichting en werken voor het Noordelijk Scheepvaartmuseum.

Eddie en Marja hebben een eigen site. Je kunt hier veel te weten komen over Wolthuis en natuurlijk de Zeldzaamheid. Ga naar http://www.zeldzaamheid.nl/


Ik hoop dat mijn allereerste blog de moeite van het lezen waard was. Op naar de volgende!